Ψυχολογική προετοιμασία αθλητών

 

Του Βασίλη Κάκκου

 

Σήμερα, στον αθλητισμό υψηλού επιπέδου που οι διαφορές μεταξύ των αθλητών και των ομάδων στην τεχνική, την τακτική και τη φυσική κατάσταση μειώνονται, ο ψυχολογικός παράγοντας γίνεται πιο καθοριστικός για τη νίκη και την καλή απόδοση. Οι αθλητές και οι προπονητές προσπαθούν να «δουλέψουν» αυτό τον τομέα της αγωνιστικής προετοιμασίας, ωστόσο υπάρχει το ερώτημα αν αυτή η «ψυχολογική προετοιμασία» συστηματικά σχεδιάζεται, υλοποιείται και αξιολογείται, όπως γίνεται σε ένα πρόγραμμα φυσικής – τεχνικής προετοιμασίας.
 

Οι αθλητές που εφαρμόζουν συστηματικά πρόγραμμα ψυχολογικής προετοιμασίας (ΠΨΠ) επιδιώκουν την ανάπτυξη σε μεγαλύτερο βαθμό της ικανότητάς τους για αυτοέλεγχο και αντιμετώπιση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οποιασδήποτε αντίξοης συνθήκης στον αθλητισμό αλλά και στην καθημερινή ζωή γενικότερα. Βέβαια, στα πλαίσια της εφαρμογής των ΠΨΠ αντιμετωπίζονται είτε ειδικά αγωνιστικά προβλήματα (π.χ. αγωνιστικό στρες) είτε προσωπικά θέματα που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την απόδοση (π.χ. σχέσεις με τους συμπαίκτες). Για την επίτευξη της μέγιστης απόδοσης απαιτείται ο αθλητής να βρίσκεται σε μια «ζώνη ωφέλιμης ψυχικής κατάστασης». Θα πρέπει όμως να γνωρίζει ποια είναι η πραγματικά ωφέλιμη ψυχική κατάσταση και τι μπορεί να κάνει για να την επιτύχει αν δεν βρίσκεται σ’ αυτήν. Μέσω των ΠΨΠ ο αθλητής εξασκείται συστηματικά σε τεχνικές νοερής προπόνησης, χαλάρωσης, ενεργοποίησης, συγκέντρωσης της προσοχής, ελέγχου των σκέψεων, ώστε να είναι σε θέση να τις εφαρμόσει αποτελεσματικά στον αγώνα.
 
Σε άμεση σχέση με τη γενική προετοιμασία του αθλητή διακρίνουμε τρεις κύριες φάσεις στα ΠΨΠ: (α) τη βασική ΨΠ, (β) τη γενική αγωνιστική ΨΠ, και (γ) την ειδική αγωνιστική ΨΠ, η οποία αναφέρεται σε συγκεκριμένο αγώνα, με στόχο την επίτευξη της ωφέλιμης ψυχικής κατάστασης για μάθηση και απόδοση στις τελευταίες προπονήσεις, πριν τον αγώνα και στη διάρκεια του αγώνα.
 
Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή των ΠΨΠ στο διεθνή χώρο και στη χώρα μας κρίνονται γενικά από ενθαρρυντικά ως απολύτως ικανοποιητικά.Βέβαια, είναι αναγκαίο να λάβει κανείς υπόψη μια σειρά από προϋποθέσεις (π.χ. ύπαρξη αθλητικού ψυχολόγου, συνεργασία με προπονητή, διάρκεια της συνεργασίας) και παράγοντες (π.χ. ατομικά χαρακτηριστικά, χαρακτηριστικά ομάδας, αγωνιστικό επίπεδο) που καθορίζουν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό το σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα των ΠΨΠ.

Στη σημερινή εποχή συνεπώς είναι κρίσιμη η παράμετρος της ολοκληρωμένης παροχής αθλητικής συμβουλευτικής. Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στη παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών είναι ταυτόχρονα μια πρόκληση αλλά και απειλή. Καθοριστικός παράγοντας είναι η εγκυρότητα και η αξιοπιστία της παροχής υπηρεσιών από πιστοποιημένους και επιστημονικά καταξιωμένους επαγγελματίες.
 
 
Δρ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΚΚΟΣ, ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
Συντονιστής – Γενικός διευθυντής του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (Ο.Α.Κ.Α.)